Redaktorzy ponad 100 międzynarodowych czasopism naukowych opublikowali wspólny apel do pracowników ochrony zdrowia. Chcą, by lekarze, pielęgniarki i naukowcy włączyli się w publiczną dyskusję o zagrożeniu bronią jądrową i przypominali, jakie skutki dla ludzi miałaby taka wojna. Tekst ukazał się m.in. w „The BMJ”, „The Lancet”, „Medical Journal of Australia”, „East African Medical Journal”, „National Medical Journal of India” i „International Nursing Review”.
Miliardy na arsenały
Autorzy apelu zwracają uwagę na skalę wydatków. W 2025 roku dziewięć państw dysponujących bronią jądrową (Chiny, Francja, Indie, Izrael, Korea Północna, Pakistan, Rosja, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone) wydało na swoje arsenały niewiele poniżej 119 mld dolarów. Wychodzi z tego 3768 dolarów na sekundę, czyli o 19% więcej niż rok wcześniej.
Na świecie jest obecnie ponad 12 tysięcy głowic jądrowych, a wielu ludzi mieszka w gigantycznych aglomeracjach. Według przytaczanych modeli nawet „niewielka” wojna jądrowa, w której użyto by 2–3% istniejącego uzbrojenia, mogłaby doprowadzić do światowego głodu i załamania współczesnej cywilizacji.
Pierwsze takie przeglądy od prawie 40 lat
Zgromadzenie Ogólne ONZ zleciło kompleksowy przegląd wiedzy o skutkach wojny jądrowej. Ma być gotowy w 2027 roku. Światowa Organizacja Zdrowia zaktualizuje z kolei swoje analizy dotyczące wpływu takiej wojny na zdrowie publiczne, i to do 2029 roku. Według autorów to pierwsze tak duże międzynarodowe oceny tego tematu od blisko 40 lat.
Nasiliły się też prace nad traktatami. Traktat o zakazie broni jądrowej (TPNW) wiąże prawnie 75 państw, a kolejne 26 go podpisało. Przed pierwszą konferencją przeglądową, zaplanowaną na koniec 2026 roku, żadne z dziewięciu państw posiadających broń jądrową nie podpisało ani nie ratyfikowało dokumentu, mimo rosnącej presji.
Odstraszanie na kruchych podstawach
Głównym argumentem za utrzymywaniem broni jądrowej jest odstraszanie, czyli założenie, że samo jej posiadanie zapobiega wojnie. Autorzy uważają jednak, że takie bezpieczeństwo jest kruche i nierówne, opiera się na stałej groźbie katastrofy i nie uwzględnia potrzeb państw bez broni jądrowej. Wskazują też, że badania z zakresu psychologii i neurobiologii sugerują, iż decyzje dotyczące tej broni nie zawsze bywają racjonalne. Ryzyko zwiększają ich zdaniem nowe technologie, takie jak sztuczna inteligencja i drony, a także dezinformacja.
Wniosek jest jednoznaczny: „Potrzebujemy weryfikowalnego porozumienia z wyznaczonym terminem, które doprowadzi do likwidacji całej broni jądrowej” – napisali autorzy apelu. Sektor zdrowia ma według nich dalej domagać się, by do TPNW przystąpiły wszystkie kraje, także te z arsenałami jądrowymi.
Co to oznacza dla Polski
Dla polskiego czytelnika to głos z zewnątrz, ale temat nie jest abstrakcyjny. Polska leży blisko państwa dysponującego jednym z największych arsenałów, a przez członkostwo w NATO jest częścią systemu bezpieczeństwa opartego właśnie na odstraszaniu. Z tego, co wiadomo, państwa NATO, w tym Polska, nie należą do stron TPNW, więc apel nie przekłada się na żadne bezpośrednie zmiany w naszym kraju. Jedno państwo UE, Francja, jest zaś wymienione wśród dziewięciu mocarstw jądrowych.
Praktyczny sens apelu jest taki, że do debaty o bezpieczeństwie chce się dołożyć argument zdrowotny: co wojna jądrowa oznaczałaby dla szpitali, żywności i zwykłych ludzi. Raporty ONZ i WHO zapowiedziane na lata 2027 i 2029 mogą dostarczyć na ten temat nowych, aktualnych danych. Warto je śledzić, bo pierwszy raz od niemal czterech dekad powstaną w tak szerokim zakresie.
Źródło: Medical Xpress – „Keep health at the center of public discussions on nuclear risk, researchers urge”
